De dagen worden korter, het wordt eerder donker, en langzaam kruipt iedereen weer wat meer naar binnen. Voor veel mensen voelt de herfst als een natuurlijk omslagpunt: minder buiten, meer thuis, meer behoefte aan een plekje om tot rust te komen. En laat een aquarium nou precies dat zijn.
We leven in een maatschappij die nooit lijkt stil te staan. Meldingen, deadlines, schermen, prikkels van alle kanten. Het is dan ook niet gek dat steeds meer mensen op zoek gaan naar iets dat het tegenovergestelde doet: vertragen. Een aquarium is daarin bijzonder, want het vraagt niets van je. Je hoeft niet te scrollen, te reageren of te presteren. Je kijkt gewoon, en dat blijkt verrassend krachtig te zijn.
Wat een aquarium met je hoofd doet
Dat een aquarium rustgevend aanvoelt, is geen toevallig gevoel. Onderzoekers van de University of Plymouth, de University of Exeter en het National Marine Aquarium in Engeland maakten in 2015 handig gebruik van een verbouwing: het grote aquarium van 550.000 liter werd geleidelijk weer gevuld met vissen. Zo konden ze bij bezoekers hartslag, bloeddruk en stemming meten terwijl het aantal dieren in het aquarium steeds verder toenam. De uitkomst, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Environment and Behavior: hoe meer leven er in het aquarium te zien was, hoe lager de hartslag en bloeddruk van de kijkers, en hoe beter hun stemming. De onderzoekers noemden het een manier om iets van "buiten naar binnen" te halen, juist voor mensen die niet altijd makkelijk de natuur in kunnen.
Dit specifieke onderzoek werd gedaan met een groot vissenaquarium, maar het draait daarbij niet om vissen op zich. Het gaat om rustig, levend bewegend water om naar te kijken, kleur, traagheid, iets dat zijn eigen gang gaat zonder haast. Precies dat vind je net zo goed in een garnalenbak, een slakkenaquarium of een bakje met kreeftjes of krabben, misschien wel juist daarin: garnalen scharrelen, slakken glijden traag over het glas, en een kreeftje neemt rustig de tijd om zijn plekje te inspecteren. Bij Aquaria Pura draait alles om precies dit soort dieren.
Dat een aquarium een meetbaar kalmerend effect kan hebben, is ook terug te zien bij mensen die daar extra gevoelig voor zijn. Onderzoekers van Purdue University plaatsten aquaria in verzorgingsafdelingen voor mensen met de ziekte van Alzheimer en zagen dat bewoners rustiger werden, minder onrustig gedrag vertoonden en zelfs beter gingen eten. Als een aquarium al zoveel verschil maakt voor mensen in een kwetsbare situatie, is het niet gek dat het ook in andere prikkelgevoelige omgevingen wordt ingezet.
Extra fijn bij prikkelgevoeligheid
Precies om die reden duikt het aquarium steeds vaker op in prikkelarme ruimtes: organisaties die zich richten op autisme noemen een aquarium expliciet als rustig, voorspelbaar bewegend focuspunt in sensorische ruimtes, naast bijvoorbeeld een bubbelbuis. Geen felle kleuren, geen harde geluiden, geen onverwachte bewegingen, maar een zacht, herhalend patroon om even op te landen.
Ook bij ADHD is er een duidelijke link te leggen, al gaat het onderzoek daar vooral over de natuur in bredere zin. Onderzoekers Andrea Faber Taylor en Frances Kuo lieten kinderen met ADHD wandelen in een park, een woonwijk en een stadscentrum, en maten daarna hun concentratie. Na de wandeling in het groen konden de kinderen zich merkbaar beter concentreren dan na de andere twee wandelingen. Hun verklaring: onze aandacht raakt op tijdens een dag vol prikkels, en juist rustige, natuurlijke omgevingen geven die aandacht de kans om te herstellen. Een aquarium is in die zin een stukje natuur dat je gewoon binnen kunt halen, ook als het buiten al vroeg donker is.
We willen hier voorzichtig in zijn: een aquarium is geen behandeling en vervangt geen begeleiding. Maar als rustpunt in huis, als iets waar je even naar kunt kijken tussen de prikkels van de dag door, is het voor veel mensen een klein maar merkbaar verschil.
De herfst: hét moment om de knop om te zetten
Waar de zomer vraagt om buiten zijn, vakanties en bedrijvigheid, vraagt de herfst om het tegenovergestelde. De avonden worden langer, de bank wat aantrekkelijker, en veel hobbyisten pakken dit seizoen hun aquarium weer serieus op. Het is ook praktisch een fijn moment: de temperatuur binnenshuis is stabieler dan in de zomerhitte, ideaal voor zowel je dieren als je apparatuur.
Heb je al een tijdje met een aquarium rondgelopen in je hoofd, dan is dit een mooi moment om te beginnen. En heb je er al een staan, dan is de herfst bij uitstek geschikt om het weer eens onder handen te nemen: een nieuwe bewoner erbij, een vers stukje aankleding, of gewoon weer wat vaker de tijd nemen om ervoor te gaan zitten.
Twijfel je waar je moet beginnen, of welke garnalen, slakken, kreeftjes of krabben bij jouw aquarium passen? Neem gerust een kijkje in onze webshop of stel je vraag, we denken graag met je mee.
Gebruikte bronnen:
- Aquariums deliver health and wellbeing benefits - University of Plymouth, over het onderzoek van Cracknell et al., gepubliceerd in Environment and Behavior (2015)
- Study: Aquariums May Pacify Alzheimer's Patients - ScienceDaily, over het onderzoek van Edwards en Beck (Purdue University)
- The influence of aquariums on weight in individuals with dementia - PubMed
- Children With Attention Deficits Concentrate Better After Walk in the Park - Faber Taylor & Kuo, Journal of Attention Disorders (2009)
- School Sensory Rooms - a Set Up Guide for Educators - National Autism Resources, over aquaria als kalmerend element in prikkelarme ruimtes
Reactie plaatsen
Reacties